24 października 2016

Węgierskie Domy Tańca i kultura ludowa

Kiedy zamieszkałem na Węgrzech, zdziwiłem się jak dużą popularność mają tutaj Domy Tańca, kultura ludowa i folklor, oraz jak bardzo popularne są one wśród osób równych mi wiekiem.

http://www.utazok.hu
Kultura ludowa na Węgrzech jest bardzo popularna, często przedstawiana jest jako towar regionalny, prezentowana licznie przybywającym turystom, a także promowana w ramach odbywających się w wielu miejscach imprez i wydarzeń kulturalnych. Węgrzy - ku mojemu zdumieniu także ci młodzi - bardzo często interesują się muzyką ludową, tańcem, rękodziełem i folklorem. W Polsce rzadko spotykałem się z tym, aby osoby w wieku 20 lat interesowały się tego rodzaju zagadnieniami, a zainteresowanie ludowością przypisywałem raczej osobom w wieku emerytalnym. Co ciekawe, na Węgrzech wcale nie musimy wyjeżdżać na wieś i w rejony odcięte od świata, aby spotkać młode osoby zainteresowane przędzalnictwem, tkactwem, czy tańcem ludowym. Warsztaty oraz imprezy kulturalne odbywają się również w dużych miastach, takich jak Budapeszt i z reguły cieszą się bardzo dużym zainteresowaniem. W tej chwili nie dziwi mnie już fakt, że nowo poznana przeze mnie osoba mówi mi, że fascynuje się np.: muzyką ludową i regularnie chodzi na lekcje czardasza, a wolne chwile poświęca na czytanie książek na temat etnografii.


Na Węgrzech z tradycji ludowych czerpie również szkoła, a system edukacji opiera się na kreowaniu uczucia przywiązania do narodu właśnie za pomocą wzbudzania świadomości na temat różnych elementów ludowości. Taki system kształcenia stanowi przy tym solidną podstawę kulturowej tożsamości Węgrów.


W Budapeszcie jest wiele Domów Tańca  (táncház), które regularnie odwiedzane są przez tradycyjne zespoły ludowe. Można wówczas wziąć udział w warsztatach tanecznych, posłuchać brzmienia tradycyjnych instrumentów, a niekiedy spróbować potraw z poszczególnych części kraju. Zazwyczaj imprezy rozpoczynają się nauką najprostszych kroków tanecznych, tak by dać szansę ich opanowania nawet osobom nieumiejącym tańczyć, a później układy stają się nieco bardziej skomplikowane. Całość ma z reguły charakter bardzo nieoficjalny, często nie ma wymogów odnośnie do rodzaju ubioru, nie trzeba się również szczególnie przygotowywać, choć warto sprawdzić na jakim poziomie prowadzone są zajęcia i zapoznać się z ewentualnymi zaleceniami. Na spotkania przychodzą osoby w różnym wieku - zarówno najmłodsi (w towarzystwie rodziców), jak i seniorzy. Każdy tańczy tak, jak potrafi, a najważniejsza jest atmosfera i dobra zabawa. Nie sposób jednak nie dostrzec w niej nutki patriotyzmu - wartości takie jak historia, węgierskość, duma narodowa, czy przyjaźń polsko - węgierska zawsze mają tam swoje miejsce i są chętnie eksponowane.

http://kornye.hu

Warto dodać, że Domy Tańca są tworem stosunkowo nowym - ich początki sięgają lat 70-tych XX wieku, a powstały niejako w opozycji do panującego wówczas ustroju i organów sprawowania władzy. Głęboka niechęć do socjalizmu zaowocowała nasileniem się aktywności osób związanych z ludowością i patriotyzmem, co rzecz jasna nie znalazło zbyt wielkiego uznania w oczach panujących władz. Te obawiały się przede wszystkim młodych, wykształconych osób, które świadomie podążały w innym niż władza kierunku i organizowały własne stowarzyszenia i grupy sprzeczne lub niewiążące się z ideami socjalistycznymi. W myśl zasady, że "kto nie jest z nami, ten jest przeciwko nam", władze miały Domom Tańca sporo do zarzucenia.

http://perbal.hu
Pierwsze Domy Tańca zrzeszały przede wszystkim młodzież zainteresowaną węgierską muzyką ludową, zwłaszcza tą z rejonu uważanego za kolebkę czardasza (Siedmiogród), oraz z Gyimes i Mołdawii. Mieszkający w tych rejonach Siedmiogrodzcy Węgrzy otwierali własne, wiejskie Domy Tańca, aby podtrzymać swoją tożsamość kulturową i tworzyć ostoje tradycyjnych wartości. Miłośnicy tańca przyjeżdżali do nich, gdzie pod okiem tancerzy i muzyków siedmiogrodzkich uczyli się odwzorowywania melodii i kroków tanecznych, a następnie otwierali w miastach Domy Tańca i - dzięki zdobytym na wsi umiejętnościom - przekazywali swoją wiedzę dalej.

Rozwój Domów Tańca w Polsce przypada na lata 90-te XX wieku. Polskie Domy Tańca wzorowane były na tych węgierskich, ale pierwszy z nich założono dopiero w 1994 roku w Warszawie, a następnie powstało kilka takich obiektów w Krakowie, Poznaniu, a także kilku innych miastach.

PS
Co ciekawe, również moi znajomi z odległych państw uwielbiają tego typu rozrywkę! Dotyczy to zwłaszcza Azjatów, a prym wiodą tutaj Japończycy. To ciekawe, że Japończykom tak bardzo podobają się Domy Tańca. Z informacji, które mam, węgierskie Domy Tańca znajdują się również w Japonii, a konkretniej - w Tokio. Moi znajomi uczęszczają tam na zajęcia nauki czardasza.

Źródła / Resources:  
http://www.miedzykulturowa.org.pl/cms/ludowa-tradycja-wegier.html
Two new elements inscribed on the list of intangible heritage
http://www.polskieradio.pl/8/478/Artykul/1544176,Kultura-ludowa-Czego-mozemy-nauczyc-sie-od-Wegrow
Siedmiogród: W łuku rumuńskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy Autorzy Stanisław Figiel
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dom_Ta%C5%84ca
http://folkradio.hu/naptar/esemeny/12066/2009-04-29/urlsafeTitle